شناخت و خصوصيات علفهاي هرز
علفهاي هرز به گياهاني اطلاق ميشود كه ناخواسته وارد جامعه گياهان زراعي شوند ، حدود هشت هزار گونه گياهي به عنوان علف هرز شناخته شده اند ، كه 250 گونه از آن بيشترين اختلال را در محصولات كشاورزي ايجاد مي نمايند ، به نحوي كه 20 درصد از كل خسارات سالانه ناشي از منابع مختلف به محصولات كشاورزي ، مربوط به خسارت علفهاي هرز است
علفهاي هرز به دليل داشتن خصوصياتي از قبيل :
- توانائي توليد بذر فراوان
- حفظ قوه ناميه به مدت طولاني
- دارا بودن مكانيسم خواب بذر
- قابليت تكثير غير جنسي از طريق اندامهاي مختلف
- خاصيت توليد مواد سمي (آللوپاتي)
- سازگاري با شرايط نامساعد محيطي
- افزايش هزينه مبارزه با آفات و بيماريها
- اختلال در مراحل كاشت ، داشت و برداشت
- سبب كاهش راندمان و كيفيت محصولات كشاورزي و افزايش هزينه توليد مي شوند
تقسيمبندي علفهاي هرز
Dicotyledonesعلفهاي هرز پهن برگ
- گياهاني هستند كه در آنها دانه داراي دو لپه (دو برگ بذري يا كوتيلدوني) است
- تعداد قطعات مختلف گل معمولاً تتامر ياپنتا يعني مساوي چهار يا پنج يا يكي از مضارب آنهاست
- در اين گياهان در صورت وجود كاسبرگ و گلبرگ ، در اثر تفاوت رنگ بخوبي از هم متمايز مي باشند
- برگهاي آنها متنوع و انشعابات رگبرگها غالباً شبكه اي و از رگبرگ اصلي انشعاب حاصل مي نمايند
- ساقه و ريشه دو لپه ايها داراي ساختمان پسين مي باشد
- تعداد دستجات چوب و آبكش ريشه و ساقه محدود ، و معمولاً در روي يك دايره قرار دارند
- ريشه اصلي معمولاً از ريشه هاي فرعي مشخص مي باشند
Monocotyledone علفهاي هرز باريك برگ
|
گياهاني هستند كه در آنها دانه داراي يك لپه (يك برگ بذري) است |
روشهاي كنترل علفهاي هرز
كنترل علفهاي هرز بايستي براساس يك برنامه مديريت مبارزه تلفيقي باشد ، و هدف آن تركيب تكنيكهاي مخصوص كنترل علفهاي هرز براي رسيدن به يك سطح اقتصادي با حداقل استفاده از سموم شيميائي ، لذا كنترل علف هاي هرز همراه با روشهاي پيشگيري نظير
- انتخاب بذر پاك
- تهيه مناسب زمين
- كشت گياهان زراعي رقابت كننده با علفهاي هرز
- تاريخ كاشت مناسب
سبب كاهش مصرف بيش از حد علف كشها مي شود
انتخاب مناسبترين روش در كنترل علفهاي هرز يك محصول زراعي يا باغي ، به تجارب محلي ، وجود نيروي انساني ، امكانات و وسائل ماشيني و وجود انواع علف كشها بستگي دارد
تناوب زراعي
تناوب زراعي عبارت است از تعويض نوع كشت در يك قطعه زمين در فصول متوالي ، اين طريقه نه تنها باعث كنترل علف هاي هرز مي گردد بلكه در مبارزه با آفات و بيماريها كمك مي كند
Mulching ايجاد پوشش
ايجاد پوشش عبارت است از عمل پوشانيدن خاك به وسيله يك لايه سطحي از موادي كه مانع رسيدن نور به سطح خاك شود و بدينطريق از رشد و نمو اغلب علفهاي هرز جلوگيري مي نمايند .
همچنين اين روش به عنوان محافظ رطوبت خاك به كار مي رود . موادي كه مورد استقاده قرار مي گيرند ممكن است مواد آلي نظير پوست درخت خرد شده ، كلش خانواده گرامينه ، برگ درختان مختلف ، يا ورقة پلاستيكي سياه باشد ، پلي اتيلن سياه به علت هزينه سنگين و دوام كم در برابر نور و گرما ، معمولاً در اراضي كوچك كه داراي گياهان زراعي با ارزش بالا هستند ، استفاده مي شود
Soil Fumigation ضدعفوني خاك
ممكن است بذور گياهان هرز را ، در قسمت محدودي در داخل خاك ، قبل از كاشت در اثر ضدعفوني كردن خاك با يك گاز سمي مانند متيل برومايد ، از بين برد .
براي اين منظور ابتدا خاك شخم زده مي شود و آماده براي كشت مي گردد و بوسيله يك ورقه پوششي جهت محبوس كردن هوا پوشيده شده و ماده ضدعفوني كننده زير ورقه پوششي تزريق مي گردد. ورقه پوششي را نبايد به مدت چند روز از روي زمين حركت داد ، سپس از برداشتن ورقه پوششي از روي خاك ، حداقل بايد 10 روز قبل از كشت ، خاك را در جريان هواي آزاد قرار داد.
ميتل برومايد خيلي سمي است لذا عمل ضدعفوني با اين ماده فقط بايد بعهده كارگران كاملاً متخصص گذاشته شود
Soil – Solariation استفاده از حرارت آفتاب در خاك
روشي غيرشيميائي كه اخيراً براي ضدعفوني خاك مورد استفاده قرار گرفته و به نظر مي رسد اميدبخش باشد .
در اين روش به عمداً درجه حرارت خاك مرطوب را تا حدي بالا مي برد كه باعث از بين رفتن بذور علفهاي هرز و يا مانع جوانه زني آنها شده و گياهك را از بين مي برد .
اين روش بوسيله قرار دادن يك ورقه پلي اتيلن شفاف ، روي زميني كه خوب شخم خورده و مرطوب باشد ، انجام مي گيرد و به مدت 5 تا 6 هفته در طول گرمترين ماههاي سال روي زمين نگهداشته ميشود . لوله اي در زير سرپوش قرار مي دهند كه در موقع خشكي ، خاك را به طور قطره اي آبياري مي كنند و بعد از برداشت ورقه پوششي ، مي توان در آن خاك با كمال اطمينان گياه كشت كرد .
مبارزه مكانيكي با علفهاي هرز
كنترل مكانيكي علفهاي هرز عبارت است از بين بردن علفهاي هرز با وسايل گوناگون كه شامل
- وجين دستي
- كولتيواتور زني
- شخم و ديسك اجرا مي شود
در اين روش بايد دقت كرد تمام علف هاي هرز از بين برده شود و ريشه و ساير اندامهاي هوائي گياهان زراعي صدمه نبينند
اين روش اغلب در مرحله اوليه رشد گياهان زراعي بكار مي رود و براي كنترل علفهاي هرزي كه نسبت به علفكش هاي شيميائي مقاوم هستند روش مناسبي است .
مبارزه شيميائي
يكي از روشهاي كنترل علفهاي هرز است كه با استفاده از علف كش هاي رايج مي توان با يكي از روشهاي زير علفهاي هرز را كنترل نمود.
علفكش هاي خاك مصرف
موقعي است كه علفكش در روي خاك به كار برده شود و بوسيله ريشه هاي گياه و گياهك ضمن رشد و نمود در خاك ، جذب مي گردد.
بيشتر علفكش هايي كه به اين طريق استفاده مي شود .
اثر مداوم آنها روي جوانه زني علفهاي هرز بستگي به درجه پراكندگي و تجزيه آنها دارد.
اين عفلكش ها به نام علفكش هاي پايا1 ناميده مي شود.
علفكش هاي قبل از بذرپاشي يا قبل از كشت نشاء
روشي است كه علف كش قبل از كشت يا نشاء كردن گياهان زراعي به كار برده مي شود. ممكن است علفهاي هرز جوانه زده باشند ، در اينصورت مي توان علفكش تماسي يا سيستميك به كار برد ، يا ممكن است علفهاي هرز هنوز جوانه نزده باشند در اينصورت سمپاشي خاك توصيه مي شود .
Pre - Emergence Treatment سمپاشي پيش رويشي
روشي است كه علفكش بعد از كشت گياهان زراعي و قبل از جوانه زدن و خارج شدن آن از خاك به كار برده ميشود.
در اين طريقه ممكن است از علفكش تماسي ، سيستميك يا پايدار استفاده كرد.
اصطلاح قبل از جوانه زدن ، ممكن است در رابطه با جوانه زدن علفهاي هرز نيز به كار رود و اين ممكن است موجب اختلاف گردد. براي جلوگيري از ابهام روشن كردن اين موضوع كه قبل از جوانه زني مربوط به گياهان زراعي يك علف هرز است مهم باشد .
Post – Emergence Treatment سمپاشي پس رويشي
روشي است كه علفكش بعد از سبز شدن گياهان زراعي در خاك مصرف مي گردد.
سمپاشي برگي ، بوسيله علفكش هاي تماسي ، سيستميك ، و پايدار مي تواند انجام شود.
سمپاشي پس رويشي نيز ممكن است هم به گياهان زراعي و هم به علفهاي هرز مربوط باشد
Overall Treatment سمپاشي عمومي
روشي است كه علفكش به طور يكنواخت روي همه مزرعه پاشيده مي شود
